Zuivering en transformatie

In het boek Wat gebeurt er als je sterft? zet theoloog en veelschrijver Hans Stolp de denkbeelden van Rudolf Steiner betreffende sterven en hiernamaals uiteen. Stolp is een trouwe volgeling, maar vertelt helaas niet waar Steiner de wijsheid vandaan haalt. In vorige blogposts kun je lezen hoe de overledene na het sterfmoment in de etherische wereld belandt, waar hem onder andere een indrukwekkend levenspanorama te wachten staat. Als zijn etherisch (energie)lichaam tenslotte uiteenvalt, wordt de reis voortgezet met zijn astraal lichaam. De dode wordt zich gaandeweg bewust van zijn kosmische burgerschap.

De etherische wereld ligt als een schil om de aarde, en reikt tot aan de baan die de maan om de aarde aflegt. Als de reiziger (de overledene) de sfeer van de maan binnentreedt, begint de astrale wereld: zeven sferen, elk verbonden met een bepaalde ‘planeet’. Zo passeert hij de vier maansferen, dan de sferen van Mercurius en Venus, en tenslotte de sfeer van de Zon. Maar, in de geestelijke wereld is geen sprake van ruimte, tijd of afstand. ‘Reis’ is hier een metafoor, het is meer een kwestie van bewustwording. De dode legt geen afstanden af van sfeer naar sfeer, maar zijn bewustzijn wordt ruimer en zijn waarnemingen ontwikkelen zich overeenkomstig.

De reis door de astrale sferen is een loutering, noodzakelijk voordat de dode de lichtwereld (Devachan) kan betreden. Hij moet een zuiver geestelijk wezen worden, in wie alleen maar liefde leeft. Er is geen sprake is van een oordeel, maar de reiziger wordt voortdurend geconfronteerd met wat hij gedurende zijn aardse leven voor anderen heeft betekend. Zo kan hij inzicht verwerven en (liefst zonder zelfbedrog) gevoelens en emoties verwerken. Dat zijn karmische lessen voor de volgende incarnatie. In de astrale wereld ontstaat namelijk een diep verlangen naar een wedergeboorte, om goed te doen, en om eerdere fouten goed te maken. Mensen die niet bereid of in staat zijn tot enig zelfinzicht reïncarneren direct.

Loutering in een tijdelijke staat, alvorens een hogere wereld te betreden? Dat lijkt wel erg op het katholieke vagevuur, vindt Hans Stolp ook. Hij noemt de astrale wereld een zielenwereld, een oord van begeerte waar vele termen voor zijn, bijvoorbeeld kamaloka*. Intussen moet de overledene ook nog afrekenen met zijn aardse verslavingen, die zijn namelijk afgedrukt in zijn astraal lichaam. Verlangen naar een sigaret, of alcohol, koffie, seks, spullen. Bevrediging is niet langer mogelijk, hij moet dit overwinnen en loslaten.

De reis door met name de maansferen is niet altijd een pretje. De eerste sfeer is begeertegloed, de hel. Daar heerst duisternis, eenzaamheid en beproeving. Gelukkig zullen de meeste overledenen dit gebied razendsnel passeren via een beschermende doorgang: de tunnel, die zo vaak genoemd wordt in bijna-doodervaringen! Dat vind ik een erg leuke vondst.

In een volgende blogpost meer over de lichtwereld volgens Steiner.

 

*Kamaloka: de wereld van verlangens en geneugten, het rijk waar de ‘duivel’ Mara het meest actief is. Verdeeld in zes bestaansvlakken, bevolkt door hellewezens, preta’s, dieren, mensen en lagere godheden. In essentie zijn al deze rijken te beschouwen als een staat van bewustzijn. De zes bestaanswerelden uit het Bardo Thödol!

 

Voornaamste bron: 

Hans Stolp 

Wat gebeurt er als je doodgaat? 

AnkhHermes 2021, 10^e druk

Bardo van dharmata, derde dag

Dag drie in de bardo van dharmata lijkt veel op dag één en dag twee: allerlei lichten en kleuren, er verschijnt een dhyani-boeddha en er is een belangrijk keuzemoment. Tot nu toe is de overledene nog niet erg succesvol gebleken op zijn pad naar bevrijding. En waarom zou dat nu wel lukken? Gelukkig blijft het Bardo Thödol optimistisch en geeft het de overledene praktische adviezen via de nabestaanden die de tekst hardop voorlezen.

Het is vooral belangrijk om niet bang te zijn. Dus ook niet wegvluchten als de gele boeddha verschijnt. Een indrukwekkend schouwspel: zittend op een paardentroon, verenigd met zijn gezellin Mamaki, begeleid door vier bodhisattva’s, twee mannelijke en twee vrouwelijke. In zijn hand houdt hij een wensvervullend juweel. En dit alles tegen een achtergrond van regenboogstralen en lichten. Ratnasambhava, de boeddha van de wijsheid der gelijkheid*, komt je helpen. Dat moet je goed beseffen als je het stralend heldergele licht ziet priemen vanuit het hart van dit Boeddhapaar, versierd met lichtschijven en glinsterende druppels en druppeltjes. Het is het gele licht van de skandha van gevoel in zijn fundamentele zuiverheid, de wijsheid van gelijkheid.

Door je hardnekkige trots en neurotische sluiers zul je waarschijnlijk in paniek raken, en wegvluchten van dit scherpe gele licht dat zo ondraaglijk voor je ogen is. Regelrecht naar het prettige zachte blauwe licht van de mensenwereld (waarschijnlijk de meest normale loka voor een overledene op doortocht), dat tegelijk met het wijsheidslicht schijnt, en je nu enorm aantrekkelijk voorkomt. Maar doe dit vooral niet! Het is het pad van vernietiging dat voortkomt uit je schadelijke (onbewuste) neigingen die je door je sterke trots hebt verzameld. Je zult vallen en weer in de mensenwereld terechtkomen waar je zult lijden door geboorte, ziekte, ouderdom en dood en geen tijd meer zult hebben om bevrijding van het cyclische bestaan te bereiken. Terug bij af, in de modderpoel van samsara. Negeer het dus en geef je trots op, geef je onbewuste neigingen op.

Herken en erken liever het stralend heldere gele licht als wijsheid. Wees ontspannen, eerbiedig en vol vertrouwen. Het is de natuurlijke energie van je eigen geest! Verlang er naar en bid de inspiratiebede (uit het Bardo Thödol), terwijl je sterk concentreert op de Boeddha Ratnasambhava. Je zult dan oplossen in het regenbooglicht van het Ratnasambhava-paar en een sambhogakaya-boeddha worden in het zuidelijke zuivere boeddhagebied.

Geschreven voor ‘de gewone man’ introduceert het Bardo Thödol hier het gebed, want geloof ‘dat het werkt’ en een beetje goede wil en kennis zijn eigenlijk al voldoende. De overledene richt zich tot symbolen van de totale eenheid.  En zelfs als je er niet in gelooft of er voor bidt, zullen alle lichten en stralen en vormen ondeelbaar met je versmelten. Je zult een boeddha worden en verlichting bereiken. Of zoals Thurman het in zijn vertaling formuleert:  “Als de overledene deze gelijkschakelende wijsheid op deze manier herkent, is er geen twijfel mogelijk dat zelfs de zwakste geest zal worden bevrijd”.

En anders is er altijd nog dag vier in de bardo van dharmata.


*Zoals eerder gezegd is de dualiteit al volledig aanwezig in sambhogakaya, maar wel in een toestand van volmaakt evenwicht. Goed en kwaad, liefde en haat, leven en dood: al deze illusies neutraliseren elkaar, omdat ze in exact gelijke mate aanwezig zijn. Deze wijsheid der gelijkheid wordt gesymboliseerd door de gele boeddha Ratnasambhava.


Bronnen:
Francesca Fremantle en Chögyam Trungpa
Het Tibetaans Dodenboek
Servire, 1991

Robert A.F. Thurman
Het Tibetaanse Dodenboek
Altamira-Becht,  2006

Ilse Dorren
Tocht door twee werelden; Gids voor het Tibetaanse Dodenboek      
Mirananda, 1985

Bardo van dharmata, eerste dag

De overledene die het heldere licht én het ‘tweede’ heldere licht niet herkend heeft, gaat door naar de volgende ronde: de bardo van dharmata.
Hij zal er de vredige en toornige godheden ontmoeten.

De overledene ontwaakt uit een verdoving en vraagt zich af wat hem overkomen is. Het Bardo Thödol (hardop voorgelezen door een achterblijver) legt het nog maar eens uit: je bent vier en een halve dag buiten bewustzijn geweest en je bevindt je in de bardo. Herken dit!

Het cyclische bestaan is nu opgeschort, en daarom zie je alle dingen als lichten en beelden (boeddhavormen). De gehele ruimte vult zich met de schittering van een blauw licht en vanuit het middenrijk, de allesdoordringende cirkel, zal de Boeddha Vairochana voor je verschijnen. Hij zit op een leeuwentroon en houdt een wiel met acht spaken in zijn hand. Hij is verenigd met zijn partner Akasha Dhatvishvari.

Het blauwe licht van de wijsheid van de uiteindelijke realiteit, of ook: de natuurlijke zuiverheid van de skandha (aggregaat) van bewustzijn, is ondraaglijk oogverblindend, angstaanjagend en intens. Het is de wijsheid van de dharmadhatu, stralend, helder, scherp en schitterend. Het priemt je tegemoet vanuit het hart van Vairochana en zijn gezellin.

De Boeddha Vairochana is het beginpunt van de goddelijke manifestatie. Hij verkeert eigenlijk nog in de werkelijkheid van het dharmakaya, maar heeft toch al één kant van zijn wezen naar de wereld van de dualiteit gericht. In de Tibetaanse mystiek is Vairochana de witte boeddha, die de 'wijsheid van de werkelijkheid' symboliseert.

Tijd voor een keuzemoment, want tegelijk met het heldere blauwe licht wordt je benaderd door het zachte, witte licht van de goden. Het doorboort je. Door je slechte karma raak je angstig en in paniek wil je vluchten uit de wijsheid van dharmadhatu met haar stralend blauwe licht. Het zachte, witte licht van de goden spreekt je veel meer aan en je gaat er op af.

Dat is absoluut niet de bedoeling!, waarschuwt het Bardo Thödol. Het witte licht is namelijk een hindernis die het pad van de bevrijding verspert. Kijk er niet naar, verlang er niet naar, hecht er niet aan! Als je je er door laat verleiden, zul je ronddwalen in de godenwereld (de hemel) en de zes bestaanswerelden (loka's). Richt je in plaats daarvan op het stralende blauwe licht, wees er niet bang voor, hoe stralend en scherp het ook is. Het is het heldere licht van de hoogste wijsheid, de lichtstraal van de boeddha die de wijsheid van de dharmadathu wordt genoemd. Voel je er door aangetrokken en neem er je toevlucht toe. Het is de manier waarop Vairochana je op het gevaarvolle pad van de bardo komt escorteren. Concentreer je intens op Vairochana, met vertrouwen en eerbied. Zeg het gebed op dat het Bardo Thödol je souffleert. Als je dat met diepgevoelde toewijding doet, zul je oplossen in het regenbooglicht in het hart van het Vairochana-paar en een sambhogakaya-boeddha worden in het middenrijk.

Dat is dan wel niet de hoofdprijs van totale bevrijding, maar toch héél wat en voor de meesten van ons helaas nog niet haalbaar. De godenwereld, de hemel is natuurlijk ook geen kwade keus (als er tenminste toegang verleend wordt), maar vroeger of later zul je toch weer verder moeten. Het Bardo Thödol is er dan ook niet enthousiast over.

Op de tweede dag in de bardo van dharmata zal de overledene de Boeddha Vajrasattva ontmoeten.


Bronnen:
Francesca Fremantle en Chögyam Trungpa
Het Tibetaans Dodenboek
Servire, 1991

Robert A.F. Thurman
Het Tibetaanse Dodenboek
Altamira-Becht,  2006

Ilse Dorren
Tocht door twee werelden; Gids voor het Tibetaanse Dodenboek      
Mirananda, 1985

Toscaanse villa

De hemel van… Een vriendin van Renate Dorrestein

(De hemel van… Afl. 2)

In de vorige aflevering van deze hemelse rubriek werd ons een blik gegund in het hiernamaals van schrijfster Renate Dorrestein. In hetzelfde interview in de Volkskrant komt een (verder anonieme) vriendin van Renate ter sprake met háár interpretatie van de hemel:

RD: “Een vriendin van mij heeft een schitterende voorstelling dat het hiernamaals een prachtige Toscaanse villa is met allerlei vertrekken. Daar komt iedereen samen van wie zij houdt. Iedereen zit daar de dingen te doen waar hij goed in was. Ik vind dat een prachtig beeld.”

Ik ook. En ik moet daarbij denken aan de godenwereld van het Bardo Thödol met “de prachtige, hemelse bouwwerken van meerdere verdiepingen die gemaakt zijn van verschillende edelstenen”. (*)

De godenwereld (de hemel) is een van de zes loka’s waarin je reïncarneert als je er (opnieuw) niet in geslaagd bent het Heldere Licht te herkennen. Het Bardo Thödol geeft de overledene allerlei tips om deze wedergeboorte wat te “sturen”, en dan liefst richting mensen- of godenwereld natuurlijk. Het verblijf in de loka’s is ook maar weer tijdelijk, het enige wat echt telt is bevrijding door op te gaan in (herkenning van) het Heldere Licht.

(*)Engelse vertaling door Robert A.F. Thurman

    Het Tibetaanse Dodenboek

    Altamira-Becht,  2006

link:

Het interview door Wilma de Rek in de Volkskrant (€)  HIER