De hel(len)

De vorige blogpost had als onderwerp gehenna, symbool van vernietiging door vuur, maar ook een bestaande plek in Israël. Is dit misschien de oervorm van de traditioneel-christelijke hel, als plaats van straf en pijniging? Jezus gebruikt bijvoorbeeld het woord gehenna (vertaald als hel) om het lot van een verstokte zondaar te beschrijven. In dit geval gaat het om de plaats (het Dal van Hinnom) en niet het concept. De term Hades wordt óók vertaald als hel, maar refereert wel aan het begrip. De hel komt in de bijbel overigens pas ter sprake (een keer of tien) in het nieuwe testament. Het oude testament maakt geen duidelijke tweedeling tussen hemel en hel, als je sterft kom je in het dodenrijk. Het wordt niet duidelijk wat je in de hel te wachten staat, de bijbel is daar vaag over. Jezus spreekt over de buitenste duisternis, geween en tandenknarsen. In het boek Lucas wordt in de gelijkenis over de rijke man en de arme Lazarus iets meer informatie over de hel gegeven. Hier liggen hemel en hel kennelijk dicht bij elkaar en er kan gecommuniceerd worden. Er is sprake van vlammen en het wordt een plaats van pijniging genoemd. Wat wij zoal zien op bijvoorbeeld middeleeuwse afbeeldingen van de hel, komt dus regelrecht uit de rijke fantasie van de kunstenaar en de rooms-katholieke geestelijkheid.

Boeddhisten kunnen er overigens ook wat van. Zij hebben uitvoerige, beeldende beschrijvingen uitgewerkt van acht hete hellen, acht koude hellen, acht verpletterende hellen en acht snijdende hellen, met pijnlijke ervaringen van hitte, koude, samendrukking en ontleding. Er zijn ook mentaal folterende hellen, die oneindig zijn in verscheidenheid. Gelukkig zal geen enkel verblijf in de (boeddhistische) hel eeuwig duren, maar dat lijkt wel zo voor degenen die de kwellingen ondergaan. De hel is niet een plek of oord, maar een psychologisch rijk, een bewustzijnstoestand. Het is een van de zes mogelijke bestaanswerelden, waarin lijden sowieso de fundamentele, centrale ervaring van het hele leven is. In de pretawereld bijvoorbeeld, ondergaan de zogenaamde hongerige geesten hun kwellingen. De pretawereld wordt gecreëerd door hebzucht, de hellen door haat.

Bronnen:
Maarten ’t Hart
De bril van God
De Arbeiderspers, 2002

Robert A.F. Thurman
Het Tibetaanse Dodenboek
Altamira-Becht,  2006

Gehenna

Hoe Jehovah’s Getuigen over dood/hiernamaals/hemel denken, vind je HIER. En de hel? Die bestaat niet. Niet als plaats van pijniging en vuur tenminste. De hel is gewoon het graf, iedereen komt daar terecht, zowel de goeden als de slechten. En iedereen komt er weer uit, zodra Jezus ze tot leven heeft gebracht. Is de hel eenmaal helemaal leeg, dan zal die niet meer bestaan. De mensen die door en door slecht zijn, en niet willen veranderen, gaan juist niet naar de hel. Als zij sterven houdt hun leven definitief op. Ze gaan naar Gehenna, een symbolische plaats van eeuwige vernietiging. 

bron afb: jw.org

Gehenna is het symbolische meer van vuur, maar dus niet de hel. Het is een afbeelding van eeuwige straf in de vorm van definitieve vernietiging. De echte slechteriken mogen niet meer meedoen. Zij worden verwijderd, terwijl alle andere overledenen tot in eeuwigheid verder leven op een paradijselijk getransformeerde aarde. Een beperkte elite regeert in de hemel samen met Jezus over de maatschappij op aarde.

Het is wel wat verwarrend, want gehenna wordt in het Nederlands toch vaak als hel vertaald. En Gehenna is ook een werkelijk bestaande plek, vlakbij Jeruzalem. Het is het rotsachtige Dal van Hinnom, tegenwoordig een park, maar ooit een uiterst naargeestige locatie. In de tijd van Salomo werden in deze vallei kinderoffers gebracht aan Moloch, de god van vuur. Eerstgeborenen werden levend in het vuur geworpen. Later werd het de plek waar allerlei vuilnis werd verbrand. Afval, maar ook lijken van dieren en van misdadigers. Alles werd in het vuur van gehenna geworpen, dat dag en nacht met fosfor brandend werd gehouden.


Bronnen:
Website Jehovah’s Getuigen (jw.org)
Wikipedia