Duncan Trussell en Tenzin Wangyal Rinpoche

The Duncan Trussell Family Hour (DTFH) is een prettig gestoorde podcastserie, met vaak interessante interviews. Op 5 november vorig jaar bijvoorbeeld was Tenzin Wangyal Rinpoche er te gast. Zijn bijzondere boek over droomyoga, De werkelijkheid van slapen en dromen, kwam HIER en HIER al eens ter sprake. Met zijn onderricht benadrukt Tenzin Wangyal de overeenkomsten tussen slapen/dromen en sterven/bardo’s, en hoe je die kunt gebruiken als voorbereiding op de bardo ervaringen tijdens en na het sterfmoment.

 

In de podcast vertelt Tenzin Wangyal Rinpoche terloops dat zijn boek onlangs opnieuw is uitgebracht, in een herziene versie. Helaas vraagt presentator Duncan Trussell hem niet wat er dan aan veranderd is. Verder is het een interessant en soms grappig interview, dat het belang van droomyoga weer eens onder de aandacht  brengt. En natuurlijk doet Trussell dat op zijn eigen (ontregelende) wijze. Het gesprek lijkt vaak alle kanten op te gaan, maar door zijn enorme interesse en gedrevenheid komt er meestal toch iets zinnigs uitrollen. Hij vertelt Tenzin Wangyal dat hij in zijn jonge jaren behoorlijk gefascineerd was door het bekende boek van Robert Monroe over astrale projecties. Duncan ondernam allerlei pogingen om zelf tot een uittreding te komen, wat uiteindelijk ook lukte (onder invloed van drugs, dat wel). Helaas waren het voor hem zeer onprettige ervaringen. In een latere fase van zijn leven vergeleek hij de beschreven gebeurtenissen in Monroe’s boek met lucide dromen.

Het ‘droomonderricht’ van Tenzin Wangyal Rinpoche is overigens niet iets nieuws van deze tijd, er is bijvoorbeeld al sprake van in de inspiratiebeden, die deel uitmaken van de verzameling termateksten die verbonden zijn met de Bardo Thödol. De inspiratiebeden zijn geen gebeden tot een godheid (buiten ons) gericht, maar een manier om de geest te zuiveren en te richten en te inspireren. Lees bijvoorbeeld de goede voornemens maar eens in het tweede vers van De basisverzen van de zes bardo’s (hier in de vertaling* van Robert Thurman):

Nu de tussenstaat van de droom voor mij daagt,

zal ik het als een lijk in onwetendheid slapen opgeven,

en met herinnering zonder te zijn afgeleid de ervaring van de realiteit binnengaan.

Mezelf bewust van het dromen, zal ik de veranderingen als het heldere licht genieten.

Terwijl ik niet zonder herinnering slaap als een dier,

zal ik de beoefening koesteren van het mengen van slaap en realisaties!

Daar is toch geen woord Frans bij.

 

 

*Robert A.F. Thurman

  Het Tibetaanse Dodenboek

  Altamira-Becht, tweede druk 2006

Bardo van wording: oordeel

Het is lijden en afzien voor de overledene in de bardo van wording. Eigen schuld, zegt het Bardo Thödol, want joúw karma. Mediteren op het Grote Zegel kun je kennelijk niet, en als je op dit punt ook nog eens verzuimt om te mediteren over je yidam of te bidden tot de drie juwelen, dan kun je Yama weer verwachten. De Heer van de Dood komt je oordelen. Al je goede daden worden met witte kiezelstenen uitgeteld, en alle slechte daden met zwarte kiezelstenen. Dat geeft veel spanning en zorgen en daarom lieg je: ik heb niet gezondigd! Tevergeefs, want Yama ziet in de spiegel van je karma al je zonden en verdiensten duidelijk verschijnen.

De dode beleeft Yama als een afzonderlijk wezen, maar in feite is hij het zelf die zich een spiegel voorhoudt. Een onbarmhartig moment met een genadeloze analyse. Om wanhopig van te worden. Je eigen onafgewerkte karma vertoont zich hier als een angstwekkend wezen, als een vlaag verwarrende gedachten, als agressie van binnenuit en van anderen. Het is een hel die je zelf geschapen hebt en waar je doorheen moet. Het stormt op je los en elke zonde, elke daad tégen de eenheid, keert zich nu tegen je.

Yama zal je aan een touw om je nek voortslepen, je hoofd afhakken, je hart en je ingewanden uitrukken, je hersenen oplikken, je bloed drinken, je vlees eten en aan je botten knagen. Gelukkig kun je niet doodgaan, dat ben je al, dus je zult toch steeds herstellen. Maar telkens opnieuw in stukken gehakt worden veroorzaakt wel ontzettend veel pijn. Lieg dus maar niet tegen Yama, en wees niet bang! En ook niet paniekerig als de witte steentjes geteld worden. Alles wat je nu waarneemt komt voort uit je eigen verwarde projecties. Je moet beseffen dat er niets anders bestaat dan je eigen hallucinaties. Herken ze op dit ogenblik allemaal als de bardo! Je hebt een mentaal lichaam, in feite is het de leegte zelf. Yama is ook een vorm van leegte. Leegte kan leegte niet schaden.

Dat is een prettige en diepzinnige geruststelling op het niveau van de niet-dualistische realiteit. Hier is vorm of materie leegte, en leegte vorm of materie. En alle dingen zijn wat ze zijn, enkel en alleen omdat jouw geoefende verbeelding ze als zodanig waarneemt. Alle ervaringen zijn als een droom, niet substantieel, en daarom kan een bevrijde persoon zijn omgeving en ervaringen gemakkelijk een nieuwe vorm geven. Doe dit ook nu al! Droom bewust, beoefen droomyoga. Als je bewust droomt, kun je de droom een nieuwe vorm van een betere situatie geven.

Het Bardo Thödol vervolgt hier (speciaal voor hen die niet weten hoe ze over het Grote Zegel moeten mediteren) met een korte extra instructie over het wezen en de ondeelbaarheid van leegte en helderheid. Het is een gedetailleerde uitleg over de trikaya, waaraan (door dharmakaya te splitsen) nog een vierde lichaam van boeddhaschap is toegevoegd: svabhavikakaya.

Kortom, alweer een uiterst moeilijke instructie in de verst gevorderde vorm van begrijpen en meditatie. Wat heeft dat op dit punt, voor deze angstige overledene voor zin? Het Bardo Thödol is echter van mening dat er altijd positieve kansen zijn, omdat het bewustzijn in de bardo zo radicaal wispelturig en veranderlijk is. De dode kan hier eventueel zomaar rechtstreeks naar de uiteindelijke feitelijkheid van zijn eigen realiteit omschakelen. Een spontane bevrijding! Dus: “twijfel niet en herken het. Je zult zeker een boeddha worden in de perfectie van de vier lichamen (kaya’s). Wees niet afgeleid! Dit is het punt waar boeddha’s en gewone wezens zich scheiden. Nu is het moment aangebroken dat wordt beschreven als ‘in één ogenblik volkomen vervreemd, in één ogenblik volmaakt verlicht’”.

Bronnen:

Francesca Fremantle en Chögyam Trungpa

Het Tibetaans Dodenboek

Servire, 1991

Robert A.F. Thurman

Het Tibetaanse Dodenboek

Altamira-Becht,  2006

Ilse Dorren

Tocht door twee werelden; Gids voor het Tibetaanse Dodenboek      

Mirananda, 1985

Droomyoga (2)

In de vorige blogpost maakte Tenzin Wangyal Rinpoche ons duidelijk dat in slaap vallen en sterven zoveel op elkaar lijken dat je nu al kunt oefenen tijdens de droom om daar na je dood profijt van te kunnen hebben. In deze blogpost vertelt hij hoe je dat doet.

Wat je droomt ben je zelf, wat je in de bardo beleeft ben je ook zelf. Als we onze dromen niet in helderheid ervaren en er even verward en emotioneel op reageren als op onze ervaringen overdag, zullen we ook het proces van sterven-en-daarna op dezelfde manier ervaren. Als we vanuit dualisme reageren op de visioenen in de tussentoestand (droom en bardo) zullen we sterker karmisch gebonden raken en zal onze nieuwe geboorte door deze karmische neigingen bepaald worden.

Het loont dus om nu al te oefenen in het voortdurend gewaarzijn in het directe moment van ervaren, in het hebben van een zuivere beeldvorming. Populair gezegd: volledig in het NU zijn. Overdag en in de droom, dat is een goede voorbereiding voor het ogenblik dat we ons lichaam verlaten en de toestand erna. De reeks methodes die Tenzin Wangyal hiertoe voorschrijft noemt hij samenvattend droomyoga. Deze yoga komt er op neer dat we stabiliteit van geest moeten ontwikkelen, alert aanwezig en wakker zijn in onze dromen (en overdag). Het gewaarzijn dat we overdag versterkt hebben en in ons gedrag tot uiting hebben gebracht, begint zich vanzelf ook in onze dromen te manifesteren.

De helderheid en aanwezigheid die we in wakende toestand ontwikkeld hebben worden op de droom overgebracht. De helderheid en aanwezigheid uit de droom worden overgebracht in de dood. De beperkingen en begoochelingen die ons binden aan de bestaanswereld van het lijden worden doorbroken. Volledige bevrijding van onwetendheid betekent het einde van samsara. Wie de droomyoga geheel beheerst, kan de tussentoestand na de dood binnengaan met een juist inzicht en in een niet-dualistisch aanwezig zijn.

Voor een meer volledige uiteenzetting over droomyoga kun je het boek* van Tenzin Wangyal Rinpoche lezen. De basisoefeningen van zijn droomyoga komen op deze vier realisaties neer:

1.   Zie je beleving overdag óók als een droom, inclusief je boosheid, angst, geluk, moeheid, bezorgdheid.

2.   Ruim je hebzucht en afkeer uit de weg.

3.   Versterk je intentie. Ga slapen met gerichtheid op de wens om helderheid in je droom te krijgen.

4.   Train je geheugen om een droom na het ontwaken te herinneren.

Bron: interview Tenzin Wangyal Rinpoche door Hans de Bie,

         Prana 122, december 2000/januari 2001

       

*Tenzin Wangyal Rinpoche

  De werkelijkheid van slapen en dromen

  Elmar, 1999

Droomyoga (1)

Als je de tekst van het Bardo Thödol beter wilt begrijpen kunnen de boeken van Tenzin Wangyal Rinpoche over droomyoga heel zinvol zijn, want in grote lijnen lijken in slaap vallen en sterven behoorlijk op elkaar. In slaap vallen/ dromen/ wakker worden = doodgaan/ door de bardo heengaan/ opnieuw geboren worden. Iedere droom is verbonden met onze geest en wie we zijn en dat geldt ook voor de bardosituatie na het sterven.

Je kunt dus veel profijt hebben van bewust doodgaan, nadat je geleerd hebt bewust te kunnen dromen. Bewust aanwezig zijn in je dromen leidt tot bewust aanwezig zijn bij de dood en in de bardo na de dood. Tenzin Wangyal gebruikt hierbij graag het woord beeldvorming. En daarmee bedoelt hij niet alleen de waarneming van visuele verschijnselen, maar ook de totaliteit van al het ervaren, dus iedere perceptie, gewaarwording en mentale en emotionele activiteit. Je moet je realiseren dat beeldvorming de totale ervaring inhoudt.

Als we niet bewust aanwezig zijn in onze beeldvorming, dan zijn we meestal ook niet bewust aanwezig in ons handelen. Als we niet bewust aanwezig zijn in ons handelen, zijn we dat ook niet in onze dromen. En als we niet bewust aanwezig zijn in onze dromen, zijn we dat ook niet na het moment van de dood. Terwijl het juist zo belangrijk is zowel in de droom als na het sterven de waarheid te zien van wat er in ons opkomt. Wij moeten de ware situatie waarin wij bestaan gewaar zijn, anders kunnen wij niet vaardig reageren op wat wij binnen en buiten ons tegenkomen. Misleid worden door de verkeerde interpretatie van de dualistische geest, en de projecties en fantasie van de geest voor werkelijkheid houden, is het gevolg van je niet bewust zijn van je beeldvorming.

Als we overdag te verstrooid zijn om de fantasieën en begoochelingen van onze rusteloosheid te doorbreken, zitten we in onze dromen in de zelfde beperkingen vast. Dromen en sterfbedvisioenen komen voort uit dezelfde karmische sporen die onze ervaringen in de wakende toestand beheersen. We worden heen en weer geslingerd door hebberigheid en afkeer, onvrede en bedrieglijke verwachtingen. In een vorige blogpost beschreef Tenzin Wangyal al hoe de menselijke emoties die je ervaart tijdens het sterven letterlijk je ervaringen en visioenen in de bardo kleuren en invullen.

In de volgende blogpost meer over droomyoga en wat vuistregels om aanwezigheid en helderheid in de droom te bevorderen. 
 

Bron: interview Tenzin Wangyal Rinpoche door Hans de Bie,

        Prana 122, december 2000/januari 2001